Een vrouw met kort bruin haar, een felgele trui en een gestippelde rok, haalt een boek uit haar tas, bekijkt aandachtig de voor- en achterkant, opent het op de eerste bladzijde, begint te lezen en leest onafgebroken door. Een kwartier voor ik ga overstappen, vraag ik welk boek ze leest.
‘De jongen uit Buchenwald. Ik ben pas net begonnen. Het lag bij Albert Heijn en ik dacht: die neem ik mee. Twee weken geleden vond ik in zo’n buitenbibliotheekje een boek over Auschwitz. Ik zit, zeg maar, helemaal in de tweede wereldoorlog. Op mijn zestiende bezocht ik met school Theresienstadt maar kon het helemaal niet bevatten, ik liep daar rond en maakte alleen maar selfies. Pas sinds kort durf ik de gruwelen min of meer onder ogen te zien.
Die jongen was zesentwintig, die heeft Buchenwald overleefd, maar kon pas veertig jaar later bij zijn herinneringen. Dan vertelt hij alles aan een schrijfster en dat is dit boek geworden. We hebben hier heel lang in vrede geleefd, maar vrede is niet langer vanzelfsprekend.
Overal staat de wereld in brand, ik wist wel dat het er was, maar ik kon er niet bij. Net als die jongen, eigenlijk. Ik denk dat het zo gaat: iets in jou beschermt je tegen dat alles, tót je zo ver bent dat je het aankunt. Op dat punt ben ik nu. Daar moest ik kennelijk negenenveertig voor worden.’
De trein begint vaart te minderen, ik moet eruit, zij reist verder. Ik raak even haar arm aan. ‘Goede reis verder, in alle opzichten,’ zeg ik.